حقوق دیات در ایران بر تحت تاثیر قاعده ” لاضر و لا ضرار” بنا شده است. این قائده میگوید حق هر گونه آسیب جانی و مالی به دیگران از همه افراد سلب میگردد. علیرغم وجود چنین قوانینی، طبیعی است که همه افراد هم مقید به اجرای مقررات نباشند؛ دیده میشود خساراتی عمد یا غیرعمد به افراد وارد شود. در این مواقع قانون چه وظیفه ای دارد ؟
اگر آسیب به شخص دیگر چه عمدی چه غیرعمد واردگردد، فرد ملزم به جبران آن خسارت میگردد. در بحث آسیب جسمی، مساله قصاص و دیه مطرح می باشد. قصاص به مقابله مثل آسیب در جرایم عمدی تعبیر میگردد. به عنوان مثال، اگر کسی عمدا آسیبی به چشم شخص دیگر وارد کند، شخص مقابل دارای حق قصاص با صدمه زدن به گوش فرد برخوردار می باشد. در مواقع جرایمی که غیرعمد می باشدباز هم مبحث دیه مظرح است به نوعی دیه جبران خسارت مالی و بدنی افراد می باشد. ارتباط با وکیل مشهد.
در قوانین مجازات اسلامی به طور کامل در مورد دیه توضیح داده شده است .یکی از مهمترین مجازات جرایم در قانون جزایی، دیه است. طبق ماده ۴۸۸ قانون مجازات اسلامی، ” دیه، مقدار مال معین است که شرع اسلام برای جبران جنایات غیرعمدی، شبه عمد، خطای محض و جنایت عمدی(اگر قاضی اجرای حکم قصاص را عملی نداند) و نقص عضو مشخص میکند.”
فرق ارش و دیه در چیست ؟
اگر در قانون شرع، میزان جبران خسارت دیه مشخص شده باشد، دیه نام دارد؛ اگر این خسارت مقدار مشخص شده ای نباشد به اصطلاح ” ارش” نامیده میشود.
ارش، یکی از تقسیمبندیهای دیه است و به دیهای گفته میشود که مقدار آن در قانون اسلام معین و مشخص می باشد. دادگاه و مقام قضایی با توجه به مواردی مانند نوع جرم ، خسارت نرخ دیه و گزارش کارشنسا دادگستری میزان ارش را مشخص میکند.
انواع دیه چیست؟
انواع معمولا بر اساس نوع اسیبی که که فرد وارد شده تقسیم بندی میگردد که عبارتند از :
دیه جان: آسیبی که با قصد و اختیار وارد میشود. بنا بر حکم شرعی، اسیب با قصد شامل قصاص میشود البته فرد اسیب دیده میتواند به جای قصاص دیه دریافت کند.
دیه شبه عمد: فرد مجرم قصد ارتکاب جرم منجر به آسیب دارد ولی قصد او ارتکاب خود جنایت نیست. برای مثال برای ادب کردن، فردی را کتک بزنیم ولی در اثر این کتک زدن، ان فرد توت کند دیه شبه عمد شامل وی میگردد.
خطای محض: در این نوع دیه نه قصد جنایت وجود دارد و نه انجام کار منجر به آن خسارت گردیده. برای مثال، هنگام بازی افراد، توپ، شیشه پنجره خانهای را بشکند و محکم به سر فرد موجود در آن خانه برخورد کند و باعث مرگ وی گردد.
دیه جنین در تصادفات
چگونه میزان نرخ دیه تعیین میشود؟
نرخ دیه، امری مادی می باشد. مثل هر امر مالی و مادی دیگر، نرخ و میزان دیه برای مجرم و مقصر حوادثدارای اهمیت زیادی می باشد. به علاوه میزان دیه هر سال نسبت به سال قبل تغییر میکند. علت تغییر ان تورم کشوری می باشد. با توجه به افزایش نرخ دیه، هر سال قیمت دیه افزایش میابد.
نکته مهم : بیمه شخص ثالث با توجه به نرخ دیه خسارات جانی را جبران میکند.
سالانه پس از اعلام درصد تورم از سوی بانک مرکزی، قوه قضاییه نرخ دیه کامل انسان را انتخاب مینماید. آن گاه این نرخ دیه مشخص و معلوم به ارگانها و اشخاص آگهی خواهد شد. طبق مجازات اسلامی، مبلغ دیه کامل انسان هم اندازه نرخ روز ۱۰۰ شتر تندرست خواهد بود. ولی معیارهای جامعه مدرن نیز در گزینش مبلغ دیه دخیل میباشند. ولی به هر هم اکنون می بایست بها روز دیه را در لحاظ گرفت.
در هنگام بروز حادثه ها رانندگی و تصادفات، پزشکی رسمی واحد سنجش صدمات وارد به شخص را به دادگاه اعلام مینماید. آنگاه دادگاه با دقت به نرخ دیه در آن سال و میزان جراحتهای وارد شده به شخص، میزان خسارت جانی را انتخاب خواهد کرد.
میزان دیه در ماه های حرام
به حساب آوردن نرخ دیه در ماههای حرام و غیرحرام مختلف خواهد بود. در صورتیکه رفتار مجرمانه و زخم بدنی از جمله تصادف رانندگی و ضرر و زیان جانی در ماه حرام یا این که در محدوده مکانی شهر مکه شکل گیرد، ارزش دیه چه گونه احتساب می گردد ؟ یک سوم دیه به مبلغ ارزش دیه در ماههای غیرحرام اضافه میگردد. شاید برایتان پرسش باشد که ماههای حرام دربرگیرنده چه ماههایی میباشند؟ محرم، رجب، ذی القعده، ذی الحجه جزو ماههای حرام است
در صورتیکه کسی در ماه معمولی صدمه ببیند اما در ماه حرام فوت گردد، میزان دیه معمولی سوای ارتقاء سهم ۱/۳ ماه حرام پرداخت میگردد. البته در شرایطی که هر دوی جراحت و فوت در ماه حرام شکل گیرد، دیه تشدید گردیده و بر طبق نرخ ماه حرام پرداخت شود. اکنون مشخص شد که نرخ دیه کامل در سال ۱۴۰۱ چقدر میباشد؟ جدول بها دیه چه گونه خواهد بود؟
جدول نرخ دیه تصویب شده قوه قضاییه
مبلغ نرخ دیه در ۸ فروددین ماه ۱۴۰۱ اعلام شد. مبلغ دیه سال ۱۴۰۱ ماه حرام برابر می باشد با ۸۰۰ میلیون تومان و برای ماه غیرحرام ۶۰۰ میلیون تومان اعلام شده است. همچنین دیه کامل انسان در سال ۱۴۰۱ نسبت به سال ۱۴۰۰ با ارتقا ۲۵ درصدی همراه است. همینطور ماههای حرام مشتمل بر ذی القعده (۱۱ خرداد ماه تا ۹ تیر)، ذی الحجه (۱۰ تیر تا ۷ مرداد)، محرم (۸ مرداد تا ۶ شهریور) و رجب (۳ بهمن تا ۲ اسفند) میباشد. مبلغ دیه در انتخاب حق بیمه پایه برخی بیمهها نظیر بیمه شخص ثالث مدنظر قرار میگیرد.
بر طبق ماده ۱۰ ضابطه بیمه اجباری مصوب گردیده در سال ۱۳۹۵ راجع به حوادث رانندگی، شرکت بیمهگر مکلف میباشد، مبلغ ضرروزیان را سوای در نظر گرفتن جنسیت و دین به ضرر و زیاندیدگان پرداخت نماید. همان دیه زن و مرد دراین موقعیت یکسان میباشد. برای اینکه بدانید تا چهگونه پس از تصادف خیلی سریع دیه را اخذ نمایید، به وبسایت ما به ادرسش dadyaran.ir مراجعه کنید.